Öz Şefkat

ÖZ ŞEFKAT

Batı felsefesinde şefkat çoğunlukla başkalarının acılarına karşı duyulan yardım etme motivasyonu olarak tanımlanırken, Doğu felsefesi bu anlayışı bir adım ileri taşıyarak insanın başkalarına şefkat gösterebilmesi için önce kendine şefkatli olmayı öğrenmesi gerektiğini vurgular. Günümüz psikoloji literatüründe ise öz şefkat, yalnızca bir duygu değil, bireyin kendisiyle kurduğu ilişkinin niteliğini belirleyen önemli bir psikolojik beceri olarak ele alınır. Öz şefkat, kişinin zorlandığı, hata yaptığı ya da yetersiz hissettiği anlarda kendine karşı sert ve yargılayıcı olmak yerine daha anlayışlı ve destekleyici bir tutum geliştirebilmesidir.

Psikolog Kristin Neff’e göre öz şefkat, kişinin kendi acılarına ve yetersizliklerine bir dostuna yaklaşır gibi yaklaşabilmesidir. Neff, öz şefkati üç temel boyutta ele alır: kişinin kendine karşı nazik davranabilmesi, yaşadığı zorlukların yalnızca kendisine ait olmadığını fark etmesi ve duygularını yargılamadan dengeli bir şekilde değerlendirebilmesi. Bu yaklaşım, kişinin yaşadığı duyguları bastırması ya da yok sayması değil; onları kabul ederek kendine daha sağlıklı bir şekilde yaklaşabilmesidir.

Öz şefkat, hataları görmezden gelmek ya da sürekli kendini teselli etmek anlamına da gelmez. Aksine, kişinin eksiklerini fark ederken kendisini değersizleştirmeden değerlendirebilmesini sağlar. Araştırmalar, öz şefkat düzeyi yüksek bireylerin stres, kaygı ve depresyonla daha sağlıklı baş edebildiğini, aynı zamanda psikolojik dayanıklılıklarının ve yaşam doyumlarının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bunun temelinde ise kişinin kendi iç dünyasında kurduğu güven duygusu yer alır.

Öz şefkat geliştirilebilir bir beceridir. Hataları insan olmanın doğal bir parçası olarak kabul etmek, kişinin kendisiyle kurduğu içsel dili fark etmesi ve zor zamanlarda kendine daha yumuşak yaklaşabilmesi bu süreci destekler. Çünkü insanın kendisiyle kurduğu ilişki, çoğu zaman yaşamla ve çevresiyle kurduğu ilişkinin de temelini oluşturur.